Yazan: sdc | 23 Mayıs 2008
Kategoriler: History
Bayrağımız Türkiye Cumhuriyeti’nin milliyetçi görüş tarafından oldukça değer verilen bir simgesı. O yüzden çoğu kişinin kafasında bayrak ile Türkiye Cumhuriyeti ve Türklük özdeşleşmiş durumda. Oysa bayrağımız gerçekten Türkiye Cumhuriyetinin bir sembolü mü?
Ortalıkta dolaşan ve oldukça çok kabul gören efsaneler bayrağın savaşta can vermiş şehitlerin kanı üstüne ay ve yıldızların yansıması ile oluştuğunu söylüyor. Bu savaşın Çanakkale olduğunu söyleyenler olsa da daha ‘bilimsel’ yaklaşan insanlar 1389′daki 1. Kosova Savaşı olduğunu söylüyorlar (bkz. Vikipedi ). Bazıları da ikinci Kosovo savaşında 1448′de bu görüntünün oluştuğunu savunuyor.
Efsaneler bir yana, daha gerçekçi olan bir versiyon Encyclopedia Britannica (EB) tarafından veriliyor (ki başka kaynaklarda özellikle bayrakları tanıtan kitaplardan benzer açıklamaları bulmak mümkün). EB’ye göre:
“Ay ve yıldız, Orta Asya Türkleri’nin İslamiyeti kabul edip Anadolu’yu ve sonunda İstanbul’u ele geçirmelerinden sonra kendi kırmızı renkte bayraklarına o şehrin ay yıldız sembolünü ekledikten sonra İslamiyet’in sembolü haline geliyor.”
Yani Kırmızı renk aslında Türklerin Orta Asyadan getirdikleri bir özellik. Ama bayrağımızın Türklerle ve İslam ile olan bağı orda sona eriyor. Görüldüğü gibi ay ve yıldız İslamiyetin sembolü olmadan çok önce uzun zaman aynı bu şekilde kullanımdaydılar. Gökyüzündeki iki temel yapı olduklarını düşündüğünde bu durum pek de şaşırtıcı gelmese gerek. Bizim bayrağımızda sonunda yer edinen ay yıldız Constantinople’dan geliyor. Yine EB’den aktaracak olursak:
“Bizanslıların antik şehrin sembolü ay tanrıçası Diana’ya adanmıştı. İmparator I: Konstantin Roma İmparatorluğunun dinini değiştirip şehri onurlandırmak için kendi adını verdiğinde Diana’nin hilaline Meryem Ana’nin simgesi olan bir yıldız da eklemişti.”
Bayrağın sonraki gelişimi söyle:
“Daha sonraki yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu birkaç bayrak kullandı ama çoğunda ay yıldız teması ve arka planda kırmızı ya da yeşil renkler kullanıldı. Haziran 1973′e şu anda Türk bayrağı olarak kullanılan tasarı Bahriye’ye beş yerine sekiz üçlü bir yıldızla uyarlandı. Yıldızın uçları 1944 yılında tekrar beşe indirildi. Bu tasarım tekrar 5 Haziran 1936 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarafından milli bayrak olarak kabul edildi…” (Encyclopedia Britannica, “Turkey, flag of” )
Bayrağın gerçek gelişiminden bağımsız birkaç çağrışım dalgasından geçtiğini anlıyoruz. İstanbul alındıktan sonra Müslüman bir devlet olan Osmanlıların gücü geliştikçe sembolü de Müslümanlık karakterinin önemli bir simgesi haline geliyor. Hatta Osmanlıdan ayrılan birçok devletin bayrağında ay yıldız görmek mümkün. Cumhuriyet döneminde ise bayrak milli mücadele ile özdeşleştirilerek bir nevi Türkleştirilmiştir.
Oysa Can Dündar’in web sitesinde Atatürk’un bir zamanlar yeni bir Türk bayrağı ortaya cıakrma projelerinin de olduğunu öğreniyoruz. Bu oldukça ilginç bir bilgi çünkü Atatürk’un Türkleştirme devrimlerinin yapısına tamamen uygun. Dündar da bunu öne çıkarıyor zaten. Yazının devamını okumanızı tavsiye ederim.
Copyright © 2008 SDC - Halet-i Ruhiyye.
WordPress 2.6.1 içerik yönetim sistemi ve Azpişmiş v2 tema kullanılmaktadır.
