Pump = Şişirmek (yani hisse fiyatını yapay şekilde yükseltmek)
Dump = Boşaltmak (yani yükseltilen fiyattan hisseleri satmak)
Bu yöntem, özellikle düşük hacimli, küçük şirket hisselerinde (örneğin Borsa İstanbul’da YILDIZ PAZAR veya ALT PAZAR gibi) uygulanır.
Nasıl İşler? (Adım Adım)
1. Ucuzdan Toplanır
- Organize bir grup (bazen içerden bilgiye sahip kişiler), düşük fiyatlı ve düşük işlem hacimli bir hisseyi sessizce toplar.
- Hisse fiyatı o sırada sakin veya düşüktür, kimse ilgilenmiyordur.
2. Yükseltme (Pump) Başlatılır
- Sahte haberler, abartılı analizler, sosyal medyada dedikodular yayılır:
- “X şirketi dev bir anlaşma yaptı!”
- “Yatırım geliyor, patlayacak!”
- “Yarın tavan olur, son tren!”
- Investing forumları, Twitter, Telegram grupları, YouTube gibi kanallar kullanılır.
3. Yatırımcılar Koşar
- Küçük yatırımcılar “bir şey kaçırıyorum” korkusuyla (FOMO) hisseyi almaya başlar.
- Fiyat hızlıca yükselir, tavan serileri başlar.
- Şirketin kendisi bazen açıklama yapmaz, bazen de bilinçli olarak sessiz kalır.
4. Dump (Boşaltma) Yapılır
- Fiyat yeterince yükselince, hisseyi önceden toplayan grup, yavaş yavaş satışa başlar.
- Genelde bu satışlar “arka kapıdan” yani hacimli ama dikkat çekmeyecek şekilde yapılır.
- Yükselen trendin ortasında satışlar yapılır, ama kimse fark etmez.
5. Çöküş Başlar
- Haberlerin asılsız olduğu, şirketten açıklama gelmediği, bilanço kötü olduğu anlaşılır.
- Talep kesilir, hisse düşmeye başlar.
- Fiyat düşer, düşer, düşer… Yatırımcı tavandan aldıysa, %30-50-70 zarar görebilir.
Neden Tehlikeli?
- Kandırmacaya dayanır.
- Temeli olmayan fiyat artışı, sonunda masum yatırımcıların zararına yol açar.
- SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) bu tür işlemleri manipülasyon olarak tanımlar.
- Türkiye’de de geçmişte çok sayıda “pump and dump” davası açılmıştır.
Gerçek Hayattan Örnek:
Örnek:
Bir şirket, yıllardır faaliyet göstermeyen bir enerji firmasını alır →
Piyasa “yatırım yapılıyor” diye hisseye hücum eder →
3-4 tavanla fiyat 2 katına çıkar →
İçeridekiler hisselerini satıp çıkar →
Sonra şirket “önemli bir gelişme yoktur” açıklaması yapar →
Hisse düşer → Küçük yatırımcı elinde kalır.
Nasıl Anlarsın? (Tehlike Sinyalleri)
| Belirti | Açıklama |
|---|---|
| Ani, haber destekli yükseliş | Fiyat çok kısa sürede 2-3 kat olur |
| Aşırı sosyal medya coşkusu | “Tavan yapacak!”, “Roket geliyor!” söylemleri yayılır |
| Şirket açıklama yapmıyor veya belirsiz | Yatırımcıyı bilgilendirme eksikliği vardır |
| Hacim artışı var ama bilanço kötü | Gerçek bir gerekçe yoktur |
| Tekrarlayan spekülatif hareketler | Aynı hissede sürekli “gel-git” olur |
Son Yorumlar